Linki »
Serwis »
Forum »
Firmy »
Kontakt »
Strona główna »
Strona Główna
Bocian biały on-line
Wyszukiwarka
Wczoraj i dziś
Międzyrzecze
Samorzad
Międzyrzecze
Międzyrzecze
Zespół Szkolno Przedszkolny
Międzyrzecze
GOK
Międzyrzecze
Biblioteka
Międzyrzecze
O¶rodek Zdrowia
Międzyrzecze
Parafie
Międzyrzecze
Międzyrzecze
Stowarzyszenie Przyjaciół Międzyrzecza
Międzyrzecze
OSP
Międzyrzecze
Międzyrzecze
KGW
Międzyrzecze
Międzyrzecze
Zespół Międzyrzeczanie
Międzyrzecze
Emeryci
Międzyrzecze
Kluby sportowe
Międzyrzecze
Międzyrzecze
Koło łowieckie
Międzyrzecze



Pozdrowienia    dodaj
Temat miesiąca
Strona główna
powrt

Historia Midzyrzecza
data dodania: ¦roda 24 stycznia 2007

 

  MIDZYRZECZE

Dr Jerzy Polak - O historii Midzyrzecza - wykad wygoszony w dniu 10 maja 2008 roku w 'Chacie Midzyrzecze' - pobierz plik mp3 (spakowany zip-em)

Herb Midzyrzecza DolnegoHerb Midzyrzecza GrnegoMidzyrzecze to miejscowo pooona na Pogórzu lskim, rednio na wysokoci 300 m n.p.m., naley do województwa lskiego, powiatu bielskiego, gminy Jasienica. Jest to wie o powierzchni 20,33 km2, w tym Midzyrzecze Górne 12,52 km2 a Midzyrzecze Dolne zajmuje 7,81 km2. W roku 2008 zamieszkiwao tu ponad 3300 osób, z tego w Midzyrzeczu Górnym ponad 2200, a w Midzyrzeczu Dolnym ponad 1100. Midzyrzecze stanowi dwa soectwa – Midzyrzecze Górne i Midzyrzecze Dolne. Podzia ten jest podziaem sztucznym i nie jest podyktowany pooeniem. Wsie integroway kocioy katolicki i ewangelicki, jak te i szkoy, polska i niemiecka.

Panorama Midzyrzecza

Nazwa miejscowoci pochodzi od pooenia midzy rzekami: Midzyrzeczank, Jasienic, Rudawk oraz Wapienic. Midzyrzecze jest wsi bardzo rozleg, rozcignit na przestrzeni 6 km. Nale do niej przysióki: Rudawka, Farzyna, Wygrabowice, Bieszczady, Wdoy, Zapocie, Grabinka, Kotasówka, Zagrodniki, Sekwana, Wgry, Mynówka i Franciszkowice. Wie otaczaj wysokie, pikne widokowo wzniesienia. Teren obnia si ku pónocy, gdzie skupione s stawy rybne o powierzchni okoo 100 ha. Midzyrzecze graniczy z: Bielsko-Bia, Jasienic, Rudzic, Ligot, Bronowem i Mazacowicami.
Nie wiadomo kiedy dokadnie zaoona zostaa wie Midzyrzecze. Po raz pierwszy jej nazwa wystpuje w dokumencie „Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis” z roku 1305. Dokument ten wymienia wsie, które byy zobowizane do pacenia witopietrza. Od zarania, tj. pocztków XIV wieku Midzyrzecze naleao do dóbr ksit cieszyskich. W drugiej poowie XIV wieku przybraa na sile kolonizacja na prawie niemieckim. W Midzyrzeczu Górnym osiedlia si gównie ludno niemiecka, a w Midzyrzeczu Dolnym mieszana. Z Midzyrzecza wywodzili si m.in. starosta bielski Piotr Farkacz (1407) oraz sdzia ziemski Mikoaj Jenec (1409-36). W 1572 roku wie zostaa sprzedana wraz z innymi wioskami Karolowi z Promnitzy, wacicielowi Pszczyny i wesza w skad nowo utworzonego „Pastwa Bielskiego”, które w nastpnych latach wielokrotnie zmieniao wacicieli. Pod wzgldem przynalenoci pastwowej Midzyrzecze i okolice naleay we wczesnym redniowieczu do Polski, od 1327 roku wraz z caym lskiem do Czech, a nastpnie od 1526 r. do 1918 roku do Austrii. W okresie reformacji w Midzyrzeczu, podobnie jak w caym Ksistwie Cieszyskim, znaczna cz mieszkaców przyja wyznanie ewangelickie.
Koci Ewangelicko-AugsburskiNieistniejcy juz koci katolicki (1522 - 1993)O katolickiej parafii z okresu przed reformacj wiemy niewiele. Zbudowany w 1522 roku koció katolicki, jeden z najwczeniejszych drewnianych obiektów sakralnych na lsku, by zaliczany do zabytków klasy „O” , w latach 1565-1654 znajdowa si w rkach ewangelików. Kroniki ewangelickie odnotoway fakt, e w dniu 17 kwietnia 1654 roku, kiedy odebrano koció ewangelikom, protestant Mikler, przeraony tym, co si dziao, ukry naczynia komunijne pod progiem swego domu. Dopiero w 1791 roku jeden z potomków Miklera przekaza te naczynia zborowi w Jaworzu. W czasach kontrreformacji katolicy odzyskali swój koció i znaczenie.
Wpywy protestanckie byy tutaj silne, przetrway, mimo przeladowa w okresie kontrreformacji, do czasów wspóczesnych. W 1864 roku powstaa samodzielna parafia ewangelicka, a w 1866 roku powicono nowo wybudowany koció ewangelicki, który istnieje po dzie dzisiejszy.
W XVII i XVIII wieku lsk Cieszyski spotkao wiele nieszcz: wojny, zarazy, epidemie chorób i rozboje wojskowych, dlatego ten teren poniós wiele strat gospodarczych. W tym czasie Midzyrzecze liczyo 199 numerów domów i 1310 osób ludnoci i miao charakter rolniczy. Przypomnie naley, e kiedy w 1742 roku hrabia Haugwitz kupi Pastwo Bielskie i wprowadzi nowe jednostki administracyjne tzw. obwody, przyczyni si do pogorszenia losu chopów. Wzrosa paszczyzna dla kmieci, zagrodników, chaupników i komorników. Obcienia te doprowadziy do buntów chopów. W latach 1846-1849 wie i okolice nawiedzia zaraza ziemniaczana, jej nastpstwem by tyfus godowy, na który zmaro w Midzyrzeczu 809 osób.
Druga poowa XIX wieku przyniosa nie tylko wyzwolenie spod ucisku feudalnego (zniesienie paszczyzny), ale i wyrane wzmocnienie gospodarstw chopskich, które miay najlepsze osignicia w produkcji podstawowych zbó w caym powiecie bielskim. Rozwino si take sadownictwo, hodowla karpia i warzywnictwo. W latach midzywojennych nie obserwujemy tutaj wikszych przemian gospodarczych, nie pojawiy si adne zakady przemysowe. Ludno ya gównie z gospodarki na roli, a swoje produkty sprzedawaa na chonnym rynku Bielska i Biaej.
Za czasów austriackich, od 1848 r. do 1914 roku na terenie lska Cieszyskiego panowaa niemal cakowita demokracja. Korzystali z niej mieszkacy Midzyrzecza, zarówno Polacy jak i Niemcy. Mieli swoje zwizki i organizacje. Nasze ziemie przez prawie sze wieków pozostaway poza granicami Polski, pod obcym panowaniem. Mimo to lud lski pozosta wierny mowie ojczystej.
W czasie I wojny wiatowej zgino w wojsku austriackim 20 mieszkaców wsi. Po I wojnie wiatowej sprawa przynalenoci lska bya rozpatrywana na konferencji w Paryu. Zakoczya si w 1920 roku wyznaczeniem granicy polsko-czechosowackiej na rzece Olzie. W tym czasie Midzyrzecze miao wyranie dwunarodowe oblicze, zamieszkiwane byo przez Polaków i Niemców. Jzyk polski do Urzdu Gminnego w Midzyrzeczu Górnym wprowadzono w miejsce niemieckiego w 1923 roku, a wic dopiero 5 lat po odzyskaniu niepodlegoci przez Polsk (w Urzdzie Gminnym w Midzyrzeczu Dolnym posugiwano si jzykiem polskim).
Midzyrzecze do 1939 roku naleao do Polski, do województwa lskiego. W wyniku najazdu wojsk niemieckich wraz z caym lskiem Cieszyskim zostao wczono do III Rzeszy. II wojna wiatowa przyniosa liczne ludzkie tragedie ssiadów, Polaków i Niemców. Wadze okupacyjne zarzdziy, by kady ubiega si o obywatelstwo niemieckie i przyznaway tzw. volkslist. Przeladowania dotkny przede wszystkim ludno polsk – byy wic wywaszczenia, wysiedlenia, wywozy na roboty do Niemiec, wizienia, zesania do obozów koncentracyjnych. 17.06.1942r. policja hitlerowska rozstrzelaa na terenie “Prochowni” 10 osób. Ofiarami byli prawdopodobnie Polacy z Górnego lska. Ich zwoki wywieziono w nieznanym kierunku. W dniu 26.01.1945 r. w czasie ewakuacji winiów z aresztu bd z wizienia w Bielsku-Biaej, hitlerowcy na krótkim odcinku drogi rozstrzelali 9 winiów. Jedn z ofiar by Jan Pisarek z Zawiercia. Pochowano ich na cmentarzu ewangelickim. W lutym 1945 roku front wschodni zbliy si do Midzyrzecza, nadeszy oddziay wojsk sowieckich. Dziaania wojenne spowodoway due zniszczenia budynków mieszkalnych i zabudowa gospodarczych.
Po II wojnie zmieni si skad spoeczestwa w Midzyrzeczu. Ludno niemiecka w wikszoci zostaa wysiedlona do Niemiec, a na opuszczonych gospodarstwach osadzono Polaków wysiedlonych na kresach przez Sowietów i ludno z innych obszarów Polski. 9 lat póniej do spoecznoci midzyrzeckiej doczya ludno przesiedlona z Zarzecza – wioski zalanej pod sztuczny zbiornik w Goczakowicach. W ostatnich latach Midzyrzecze zmienia swoje oblicze. Z charakteru rolniczego przeksztaca si w podmiejsk wie.
Tragiczn dat dla Midzyrzecza by 26 stycznia 1993 roku. Tego wieczoru spon zabytkowy drewniany koció katolicki pw. w. Marcina z 1522 roku. Po tym smutnym wydarzeniu, rozumiejc strat i ból wszystkich katolików w Midzyrzeczu, proboszcz parafii ewangelicko-augsburskiej ks. Jan Lech Klima wraz ze swoimi parafianami zaprosili ówczesnego proboszcza parafii rzymskokatolickiej ks. kan. Piotra Polaczka oraz parafian katolickich do swojego kocioa. Zaproszenie to zostao przyjte z wielkim zadowoleniem i przez siedem lat niedzielna msza wita oraz waniejsze uroczystoci kocielne odbyway si w przyjaznym kociele ewangelickim. Bardzo wzmocnio to wizy ekumeniczne w Midzyrzeczu. Wyrazem uznania dla tak zacnego gestu byo wyrónienie ks. Jana Lecha Klimy w roku 2003 nagrod ksidza Józefa Londzina. 
Pierwsza szkoa w Midzyrzeczu powstaa w XV wieku, bya to szkoa parafialna. Prztrwaa w tej formie do XIX w., kiedy to w ramach szkolnictwa austriackiego powstay dwie szkoy: polska i niemiecka, które przetrway a do II wojny wiatowej. Obecnie w Midzyrzeczu jest szecioklasowa szkoa podstawowa, która wraz z przedszkolem tworzy zespó szkolny.
Na terenie wsi znajduj si: orodek zdrowia, poczta, biblioteka oraz dwie parafie: rzymskokatolicka i ewangelicko-augsburska, Rolnicza Spódzielnia Produkcyjna „Rolnik”. Ma tu swoj siedzib wiele firm usugowych i produkcyjnych. Od ponad 100 lat dziaaj take dwie ochotnicze strae poarne. Od 1947 r. panie rozwijaj swoje zainteresowania w ramach Kó Gospody Wiejskich. Przy KGW Midzyrzecze Dolne istnieje Zespó Regionalny „Midzyrzeczanie”, a przy OSP Midzyrzecze Dolne orkiestra dta. Od 1931 roku przy parafii ewangelicko-augsburskiej dziaa chór kocielny, od 2007 roku przy parafii katolickiej schola „Agni Novi”. W 1998 roku reaktywowano dziaalno Akcji Katolickiej, zaoonej jeszcze przed 1939 rokiem. We wsi s te dwa kluby sportowe: Jedziecki Klub Sportowy „Czanki” oraz Klub Sportowy „Midzyrzecze”, ponadto istnieje Koo owieckie „Hubertus” oraz Koo Emerytów, Rencistów i Inwalidów. Najmodsz instytucj kulturalno – owiatow jest otwarta w 2003 r. Filia Gminnego Orodka Kultury. W listopadzie 2007 roku oddano do uytku Orodek Kultury Regionalnej “Chata Midzyrzecze”, budowany ze rodków gminnych, przy znaczcym dofinansowaniu z funduszy Unii Europejskiej. Do nowego budynku, wykonanego w formie stylizowanej drewnianej chaty wiejskiej, zostaa przeniesiona filia Gminnego Orodka Kultury, filia Biblioteki Gminnej oraz Izba Regionalna. Ekspozycja Izby Regionalnej, podobnie jak i powstay w roku 2007 serwis internetowy Midzyrzecza zostay sfinansowane ze rodków grantu „Rzeczpospolitej Internetowej”. Najmodsz organizacj spoeczn w Midzyrzeczu jest zaoone w licu 2008 roku Stowarzyszenie Przyjació Midzyrzecza.

 


  • stara remiza z bocianim gniazdem,

 

Stara Remiza Straacka w Midzyrzeczu Grnym

 

 

 

 

 

 

 

  •  unikalny, nadal dziaajcy myn walcowy, zaoony w 1845 roku,

Myn walcowy w Midzyrzeczu Dolnym

 

 

 

 

 

 

 

  •  stadniny koni, jedziecki klub sportowy.

 

 

 

 

 

 

 

Na pewno naley odwiedzi Izb Regionaln, w której zgromadzono wiele cennych pamitek, zwizanych z yciem midzyrzeczan.

Izba Regionalna

 

 

 

 

 

 

 

 

Na pewno naley odwiedzi Izb Regionaln, w której zgromadzono wiele cennych pamitek, zwizanych z yciem midzyrzeczan.

powrt
Komentarze
  • Wtorek 13 marca 2012,16:20:48
    ~
    matko al

W celu dodania komentarza musisz być zalogowany na forum serwisu miedzyrzecze.org.pl. Jesli posiadasz konto kliknij w link i zaloguj się.
Copyright ⓒ Stowarzyszenie Przyjaciół Międzyrzecza 2007-2020